Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.
Overslaan en naar de inhoud gaan

Blog

Verdringen medicijnkosten andere zorg?

Het is een feit dat een zorgeuro maar een keer uitgegeven kan worden. Zodoende begrijp ik de wens om het zorgbudget – in 2018 circa €80 miljard - verstandig te verdelen.

De afgelopen periode was er op verschillende fora aandacht voor de stelling dat ’medicijnkosten andere zorg verdringen’. Maar in mijn optiek past hier nuance. 

In mijn optiek past hier nuance

Op de eerste plaats omdat de totale uitgaven aan geneesmiddelen in de periode 2007 – 2017 nagenoeg constant zijn.1 Een reden hiervoor is dat, in tegenstelling tot reguliere zorg, geneesmiddelen goedkoper worden naarmate de tijd vordert.

Van oudsher was dat altijd al zo. Immers, op het moment dat geneesmiddelen uit patent gaan en generiek - of als biosimilar - beschikbaar komen, mag iedere fabrikant het geneesmiddel maken en voor een lagere prijs aanbieden. 

Maar vandaag de dag zien we ook dat veel geneesmiddelen al ruim voor het patentverlies goedkoper worden. Dit komt door allerlei maatregelen van zorgverzekeraars en overheid waardoor ziekenhuizen zijn gaan onderhandelen over de prijs. Maar ook doordat de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen (met name in de oncologie) vandaag de dag in een stroomversnelling terecht is gekomen en er steeds meer nieuwe behandelingen komen. 

Goed nieuws voor de patiënt dus. Meer concurrentie betekent meer geneesmiddelen, betekent meer behandelcombinaties, betekent uiteindelijk meer profijt voor patiënten. 

De totale uitgaven aan geneesmiddelen zijn de laatste tien jaar nagenoeg constant

Dat dit mechanisme in de praktijk ook werkt, blijkt uit het gegeven dat er steeds meer behandelopties zijn en dat de totale uitgaven aan geneesmiddelen de laatste tien jaar nagenoeg constant zijn gebleven. In totaal rond de 5,3 miljard euro per jaar.1 Nog steeds is het zo dat nog geen 8 % van het totale zorgbudget in Nederland aan geneesmiddelen wordt uitgegeven.1 Of beter gezegd, in geneesmiddelen wordt geïnvesteerd. Dat medicijnkosten andere zorg verdringen, is aantoonbaar onjuist.

Wel is het zo dat we - gelukkig maar - steeds meer nieuwe geneesmiddelen krijgen voor relatief kleine groepen patiënten. Dit zijn niet zelden kostbare middelen. Er wordt dan al snel gezegd dat de prijs tot stand komt op basis van “wat de gek ervoor over heeft”. Deze uitspraak is misschien wel een goede binnenkomer maar voor de Nederlandse situatie klopt hij in ieder geval niet. Het ministerie van VWS hanteert immers bij dure geneesmiddelen een duidelijk afkap-punt: €80.000/cost per QALY. QALY(Quality Adjusted Life Years)  is een technische term waarmee gezondheidswinst en kwaliteit van leven wordt uitgedrukt. 

Het huidige bekostigingssysteem is obsoleet

De discussie over QALY en wat een mensenleven mag kosten, is een te rigide benadering. Het huidige bekostigingssysteem is obsoleet. Prijsbepaling en vergoeding staat nu de snelheid waarmee patiënten toegang hebben tot een nieuw geneesmiddel in de weg. Dat is niet goed.

Meer oog voor bekostiging op maat

De oplossing is dat zowel innovatieve farmabedrijven als het ministerie van VWS meer oog moeten hebben voor bekostiging op maat. Dan ben je ook af van de discussie ‘je betaalt een hoge prijs bij patiënten waar werkzaamheid niet altijd evident is’. 

Het is mijn streven dat patiënten optimaal gebruik kunnen maken van geneesmiddelen die hun gezondheid ten goede komt. Zoals gezegd vormt in de praktijk het bekostigingssysteem hierbij soms een obstakel omdat de toepassing van regels niet aansluit bij de ingewikkelde uitkomsten. Bijvoorbeeld omdat wij constateren dat de variatie van resultaten bij de onderzochte patiëntenpopulatie toeneemt.

Dit zie je bijvoorbeeld bij specialistische kankergeneesmiddelen die, in tegenstelling tot bijvoorbeeld cholesterolverlagende middelen, - helaas - maar bij relatief kleine groepen werkzaam zijn. 

Daarom staat Pfizer bijvoorbeeld open voor alternatieve vormen van bekostiging. Maatwerk waar het kan en logisch is. Denk naast afspraken over prijs bijvoorbeeld aan ‘no cure no pay’ overeenkomsten, prijs-volume afspraken of varianten op deze twee.

Wij denken in ieder geval na over alternatieven. Pakt VWS deze handschoen ook op?

1. https://www.vereniginginnovatievegeneesmiddelen.nl/nieuwsberichten/2018/05/website/medicijnmonitor-2018-nederland-efficient-en-zuinig-met-geneesmiddelen  Medicijn Monitor editie 2018, pagina 27