Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.
Overslaan en naar de inhoud gaan

‘Nodig elke patiënt uit voor een multidisciplinair overleg’

Leestijd: 3 minuten

Art Vreugdenhil is niet alleen internist-oncoloog en hematoloog bij het Máxima Medisch Centrum in Eindhoven, maar doet ook met collega’s onderzoek naar shared decision making. Hij vertelt over het belang van samen beslissen over behandelingen als arts met je patiënten, aan de hand van twee casussen. Een patiënt werd zoveel mogelijk betrokken bij haar eigen behandeltraject. De ander niet.

Tedx Eindhoven 2019: Nodig elke patiënt uit voor een multidisciplinair overleg | Pfizer Nederland

De oncoloog-hematoloog vertelt over een oudere man met een uitgezaaide vorm van kanker die hij op een dag in zijn spreekkamer krijgt.

Genezen kan de patiënt niet meer, maar zijn ziekte is wel behandelbaar met hulp van immunotherapie, vertelt Vreugdenhil. ’’De man krijgt twee behandelrondes, zonder problemen. Maar dan krijgt hij opeens een zware ontsteking in zijn spieren.’’

Er treden hierna andere complicaties op, waardoor de patiënt wekenlang in het ziekenhuis belandt en ernstig verzwakt. Zes maanden later ziet Vreugdenhil hem weer. ’’Hij zat in een rolstoel en kon door zwakte in zijn handen ook niet meer knutselen. Iets wat hij altijd graag deed. De man vroeg me wat er fout was gegaan. Of zijn toestand te voorkomen was geweest?’’

‘Hebben we alles gedaan wat we konden om uit te leggen wat er kan gebeuren’

Volgens Vreugdenhil had de man in kwestie spijt dat hij niet om een second opinion had gevraagd. ’’Hij zei letterlijk ‘als ik dit van tevoren had geweten, had ik het nooit gedaan’.’’

Gelukkig is de toestand van de man ondertussen verbeterd, vervolgt de arts zijn verhaal. ‘’Zijn ziekte is in remissie en hij kan weer lopen. Ook voelt hij zich veel beter.’’

Toch denkt Vreugdenhil dat hij dezelfde situatie nu anders had aangepakt. Hij stond destijds naar eigen zeggen voor een lastig dilemma. ’’Iemand moet een zware behandeling ondergaan en als dat niet gebeurt, gaat hij dood. Maar de vraag die we ons hadden moeten stellen was: ‘hebben we alles gedaan wat we konden om uit te leggen wat er door de behandeling kan gebeuren’. Hebben we shared decisionmaking toegepast?’’
 

Multidisciplinair overleg

Binnen het multidisciplinair overleg (MDO) waarin de zorgprofessionals die zich vanuit verschillende disciplines met dezelfde patiënt bezighouden, samenkomen, gaat het hier vaak over. ’’Hebben we goed gehandeld? En hoever moet je gaan met het geven van informatie? Moet je van immunotherapie echt alle mogelijke bijwerkingen vertellen? Of geef je een verkorte weergave van de belangrijkste?’’

Onderzoek naar shared decisionmaking

Dokter Vreugdenhil stelt dat uit onderzoek van hem en zijn collega’s naar shared decisionmaking blijkt dat mensen met kanker grote behoefte hebben om bij hun beslissingen over hun behandeling betrokken te worden. En dat het overgrote deel van de mensen die betrokken wordt bij beslissingen over hun behandeling, uiteindelijk tevreden over is hun kwaliteit van leven.

 

Tedx Eindhoven 2019: Nodig elke patiënt uit voor een multidisciplinair overleg | Pfizer Nederland

Onderzoek wijst echter ook uit dat huisartsen nog nauwelijks betrokken worden bij multidisciplinaire overleggen over patiënten. ’’Dat gebeurt maar in vijf procent van de gevallen. Terwijl de huisarts een sleutelrol heeft bij de behandeling van mensen.’’

De redenen die zij hiervoor geven, zijn legio volgens Vreugdenhil. ‘’’Maar het komt vaak neer op tijdgebrek. Dat is begrijpelijk, maar er moet op het gebied van shared decisionmaking veel verbeteren.’’

Tedx Eindhoven 2019: ‘Nodig elke patiënt uit voor een multidisciplinair overleg’ | Pfizer Nederland

De oncoloog gaat dan in op de casus van een andere patiënt: een jonge vrouw die zwanger is, wanneer bij toeval wordt ontdekt dat ze een zeldzame vorm van kanker heeft. ’’Een ziekte die je normaal meteen zou behandelen. Maar ja, dit was haar eerste en mogelijk enige zwangerschap. Omdat de kankerbehandeling de vruchtbaarheid beïnvloedt.’’

Binnen het multidisciplinair overleg werd besloten het Nationale Kankerinstituut (NKI) te raadplegen. Ook werd het Erasmus MC om advies gevraagd. Beiden kwamen met een ander advies: zwangerschap afbreken en direct starten met de behandeling versus zwangerschap behouden en starten met de behandeling.

’’Bij ons bleef de vraag bestaan wat we het beste konden doen. Het NKI vertelde ons dat uit onderzoek bleek dat kinderen kunnen blijven leven tijdens de kankerbehandeling. Maar een kind wordt wel blootgesteld aan een zware behandeling? Wat gebeurt er met het kind na tien jaar? Wordt het dan zelf ook gevoelig voor kanker? Dat kan niemand vertellen… Volgens een zeer zwart scenario zou het ook nog eens kunnen gebeuren dat moeder en kind hierdoor allebei zouden overlijden.’’

Behandeling uitstellen

’’We hebben met de patiënt en haar partner gepraat’’, vervolgt Art Vreugdenhil zijn verhaal. ’’Belangrijk is dat ze geen klachten had en dat haar bloeddruk goed was. Zo hebben we samen besloten om de zwangerschap voort te zetten en de behandeling uit te stellen.’’

’’Ik heb hen daarnaast gevraagd om mee te doen aan het multidisciplinair overleg, met daarbij een gynaecoloog, een perinatoloog (gynaecoloog die gespecialiseerd is in het begeleiden van gecompliceerde zwangerschappen), een kinderarts, een oncologieverpleegkundige en ik.’’

‘Je komt voor een keuze voor je eigen leven, maar ook voor dat van je kind te staan’

Vreugdenhil laat een filmpje zien waarin de vrouw zelf vertelt wat ze hiervan vond: ’’In de eerste instantie als je zo’n diagnose krijgt, staat je wereld op zijn kop. Je bent net zwanger en dan kom je voor de keuze te staan. Niet alleen voor je eigen leven, maar ook voor dat van je kind. Er is geen goed of fout antwoord op. Dat ligt in het midden.’’

’’Maar in het MDO wordt besproken wat op dat moment het best mogelijke antwoord is’’, stelt de vrouw. ’’Ik heb vooraf meteen tegen de mensen die aan het MDO mee zouden doen, gezegd dat ze zich niet moesten inhouden en gewoon alles moesten zeggen wat ze wilden. Alsof er ik niet bij zat, zodat er goed overleg kon worden gepleegd.’’

 

Tedx Eindhoven 2019: Nodig elke patiënt uit voor een multidisciplinair overleg | Pfizer Nederland

Hoewel er in het MDO in een ‘andere taal’ werd gesproken, met veel medische termen, konden zij en haar partner het overleg prima volgen. ’’Ik ben blij dat ik er bij was en zo betrokken werd bij beslissingen over eigenlijk twee levens.’’

Art Vreugdenhil kan er na afloop van dit verhaal kort over zijn. ’’De eerste patiënt betrok ik niet bij zijn eigen behandeling en kijk wat er gebeurde. De tweede patiënt betrok ik er wel bij en kijk ook daar wat er gebeurde. Ik zou al mijn collega’s willen adviseren, laat je patiënten meedoen aan het multidisciplinair overleg. Of laat ze kijken naar een videoverslag ervan. We gaan nu ook op landelijk niveau onderzoek doen naar de effectiviteit hiervan.’’