Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.
Overslaan en naar de inhoud gaan

Vrouw en gezondheid

‘Je kunt een SOA hebben zonder het te merken’

Leestijd: 4 minuten

Vijfentwintig meiden en twee jongens van het ROC TOP, die op de campus Health & Sport in Amsterdam-Zuid studeren, kijken met enige afschuw naar foto’s van geslachtsdelen met chlamydia, gonorroe en genitale wratten. De namen van deze soa’s zijn bekend, maar hoe zo’n soa er precies uitziet is voor de meesten toch even schrikken.

Love Control les

Gastdocent Evelien Spek maakt met deze niets verhullende foto’s de risico’s van onveilige seks in een oogopslag duidelijk. En dat is hard nodig, want uit onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat het kennisniveau over veilige seks en anticonceptie bij jongeren onder de 25 nu beneden peil is.

Daarom is ‘Love Control’ ontwikkeld: een lesproject over seksualiteit, soa’s en anticonceptie voor mbo studenten. Evelien Spek geeft deze lessen vanuit haar werk bij Edulin-Q. Met haar brede kennis en toegankelijke manier van lesgeven spijkert ze de mbo’ers in 90 minuten bij over seksualiteit. En ze laat geen onderwerp onbesproken.
 

Het lichaam

“Mannen hebben een penis, vrouwen een vagina. Zo noem ik de geslachtsdelen altijd. Maar hoe noemen jullie dit eigenlijk?” Evelien gooit direct een open vraag de groep in. Heel even blijft het stil. Een aantal meisjes begint te giechelen, maar al gauw vliegen woorden als ‘puni’, ‘doos’, ‘tollie’, ‘pik’ en ‘bana’ door de klas. Het is duidelijk: het ijs is gebroken en alles is bespreekbaar.

Love Control Les Evelien Spek

Met ondersteunende afbeeldingen geeft de gastdocente een rondleiding door de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen. De studenten luisteren geboeid, maar lijken nergens van op te kijken.

‘Onveilige seks is vrijen zonder condoom en dus zonder je hersenen’

Love Control Folder

Bij een plaatje van de vagina vertelt Evelien: “De vagina is heel flexibel, dus eigenlijk kan elke penis naar binnen.” Ze kijkt naar de vrouwelijke studenten en vraagt dan: “Heeft een jongen wel eens tegen je gezegd dat zijn penis te groot is voor jou?”

Een meisje met lange, donkere haren roept meteen ‘ja!’, waarop haar vriendinnen beginnen te lachen. Evelien lacht ook: “Nou dan weet je nu dat dat maar een verhaaltje is.”


Let’s talk about sex.

“Wanneer is er sprake van onveilige seks?” Evelien kijkt de klas rond. 

Een van de meisjes antwoordt: “Als je seks hebt zonder condoom, dus zonder je hersenen.” Er verschijnt een lach op Eveliens gezicht: “Heel mooi gezegd!

Onveilige seks is wanneer je geen condoom of anticonceptie gebruikt, als je een condoom verkeerd gebruikt, of als je pijpt of beft zonder condoom of beflapje.” Ze draait niet om de hete brei heen en showt de studenten meteen hoe zo’n condoom en beflapje eruit zien.

“Alleen een condoom kan je tijdens het vrijen beschermen tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s).”

‘Ik wist niet dat je van ‘voor het zingen de kerk uit gaan’ ook zwanger kunt raken’

Als je onveilige seks hebt kun je zwanger raken. De gastdocente vraagt wie de term ‘coïtus interruptus’ kent. Vanuit de groep klinkt: “Dat is ‘voor het zingen de kerk uit’, maar wij noemen dat ‘pull out game’.” Hierop antwoordt Evelien dat dit een hele onveilige manier van vrijen is, omdat je ook van voorvocht zwanger kunt raken.

Tot 72 uur na de onveilige seks kan een vrouw de morning-afterpil slikken, om zo zwangerschap te voorkomen. Deze morning-afterpil zorgt ervoor dat de ovulatie wordt uitgesteld. Een meisje roept vanuit de klas: “maar het is echt een gedoe om deze pil bij je huisarts te halen hoor.” Waarop een medestudent haar vertelt dat je de morning-afterpil ook gewoon bij de drogist kunt kopen.

Sperma kan tot 5 dagen later nog leven.

Evelien vervolgt: “Als je toch onbedoeld zwanger bent geworden, kun je tot 22 weken nog kiezen voor een abortus, want tot die tijd is het kind niet levensvatbaar.

Ze wacht even en vraagt dan: “Zouden jullie iemand in vertrouwen nemen als je onbedoeld zwanger bent geraakt?” Afkeurend gelach klinkt.

Een meisje met een dikke bontjas aan roept dat ze het zeker niet aan haar moeder zou vertellen, “die zou me meteen op straat zetten!”

Een ander zegt dat ze niet eens weet wie de vertrouwenspersoon op school is, maar dat ze daar ook nooit naar toe zou gaan, maar misschien wel naar de huisarts. “Die heeft namelijk geheimhoudingsplicht.”

Onbedoelde zwangerschap

Op www.fiom.nl/ongewenst-zwanger en op www.tienermoeders.nl kunnen jongeren informatie vinden over onbedoelde zwangerschap. Op deze sites staat ook een online keuzehulp en is het mogelijk om ervaringen uit te wisselen en hulp in de buurt te vinden.

Vrij veilig!

“Het enige voorbehoedsmiddel dat je tegen soa’s beschermt is een condoom.” Evelien pakt uit haar rode koffer een plastic penis en een condoom. “Wie kan mij voordoen hoe je een condoom gebruikt?” Er wordt wat gegrinnikt en een enkeling roept een naam van iemand anders uit de klas.

Een struise meid in een opvallende glittertrui loopt kordaat naar voren. Zonder blikken of blozen rolt ze het condoom over de groene nep penis. De groep applaudisseert. Terwijl Evelien meer vertelt over het condoom, bijvoorbeeld dat je deze altijd open moet scheuren - niet knippen! - en dat het belangrijk is dat je de houdbaarheidsdatum van het condoom controleert voor gebruik, gaat het condoom de klas rond.

Love control les praktijk

Anticonceptie

“Er zijn vele anticonceptiemiddelen die je kunt gebruiken om zwangerschappen en soa’s te voorkomen. Anticonceptie betekent ook letterlijk: tegen (anti) bevruchting (conceptie).” Als er naar aanleiding van haar vraag welke anticonceptiemiddelen de studenten kennen ontzettend veel antwoorden komen, reageert Evelien enthousiast: “Wat goed, jullie weten echt veel!”

De jongeren krijgen uitleg over de pil, de hormoonpleister, de nuvaring, de prikpil, het hormoonstaafje en over het hormoon- en koperspiraaltje. Van alle anticonceptiemiddelen heeft Evelien een voorbeeld bij zich.

Een studente vraagt: “Wat zou u aanbevelen als anticonceptie?” Evelien vindt het als docent belangrijk om open te praten over alle onderwerpen, op deze manier is de drempel voor de leerlingen ook lager om haar wat te vertellen. Ze antwoordt: “Ik gebruik zelf een spiraaltje. Dat vind ik fijn want dan hoef ik nergens aan te denken en ik word niet meer ongesteld. Als je naar je huisarts gaat voor anticonceptie, zorg dan dat je van te voren zelf hebt nagedacht over wat je wilt. Wat goed voor jou is, bepaal je zelf. Ieder lichaam is anders.”

Love Control spijkert kennis mbo’ers bij

Jaarlijks vinden ongeveer 30.000 abortussen plaats, waarvan één op de drie bij meisjes onder de 25.

Rutgers, Soa Aids Nederland, Edulin-Q, Pfizer en huisarts Hugo Boender - de partijen die afstemming hebben over Love Control - stellen dat er meer schrikbarende cijfers zijn op het gebied van seksuele gezondheid. Zo wordt één op de tien meisjes slachtoffer van seksueel geweld en geeft tweederde van de jonge vrouwen en de helft van de mannen aan onveilige seks te hebben gehad met hun laatste partner.

Bovendien beschouwt een groeiend aantal jongeren de morning-afterpil als regulier anticonceptiemiddel. Het lesproject Love Control is ontwikkeld om de kennis, bewustwording en vaardigheden op het gebied van seksuele gezondheid bij mbo-studenten te vergroten.