Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.
Overslaan en naar de inhoud gaan
Like Dislike

Groeihormoonstoornis

Groeihormoontekort bij volwassenen

Het bericht dat er sprake is van groeihormoontekort, kan zeer onverwacht komen. Waarschijnlijk bestaan er al een tijdlang klachten die moeilijk te duiden zijn. Dan opeens komt het bericht dat het lichaam geen of onvoldoende groeihormoon aanmaakt. Goed nieuws is dat klachten die passen bij groeihormoontekort vaak goed te behandelen zijn. Daarom is het belangrijk om een groeihormoontekort vroegtijdig vast te stellen.

Maar waar is groeihormoon voor nodig? En hoe ontstaat een tekort? Laten we eerst vertellen wat groeihormoon precies doet. De hypofyse is een klein orgaantje ter grootte van een erwt dat zich onderin in de hersenen bevindt. De hypofyse regelt de hormoonhuishouding in het lichaam, waaronder de afgifte van groeihormoon.

Maar waar is groeihormoon voor nodig? En hoe ontstaat een tekort? Laten we eerst vertellen wat groeihormoon precies doet. De hypofyse is een klein orgaantje ter grootte van een erwt dat zich onderin in de hersenen bevindt. De hypofyse regelt de hormoonhuishouding in het lichaam, waaronder de afgifte van groeihormoon.

Groeihormoon is nodig voor allerlei lichaamsprocessen. Bij kinderen zorgt het onder meer voor een goede groei. Bij volwassenen zorgt het voor het onderhoud van de spieren en botten. Ook regelt groeihormoon hoe het lichaam met vocht omgaat en zorgt het voor een juiste verdeling tussen vet en spieren.

Tekort aan groeihormoon

Het kan gebeuren dat de hypofyse op een gegeven moment geen of onvoldoende groeihormoon aanmaakt. Dit kan verschillende oorzaken hebben. De aanmaak kan verstoord raken doordat er een - vaak goedaardige - tumor in de hypofyse of hypothalamus zit. De hypothalamus is een belangrijk centrum voor de temperatuurregulatie van het lichaam, het honger- en dorstgevoel, het dag- en nachtritme (de biologische klok), het emotioneel gedrag en het geheugen. Maar het kan ook zo zijn dat niet de tumor zelf de boosdoener is, maar de behandeling om de tumor te verwijderen of te verkleinen zoals een operatie of bestraling. Ook kan de hypofyse beschadigen door een ontsteking, ernstig bloedverlies bij een bevalling of hoofdletsel na een ongeluk. Er zijn ook ziektes die de aanmaak van groeihormoon kunnen verstoren, zoals de longziekte tuberculose, de ontstekingsziekte sarcoïdose en uitzaaiingen van kanker. Verder houdt een deel van de kinderen waarbij al op jonge leeftijd wordt ontdekt dat ze groeihormoontekort hebben, dit probleem op volwassen leeftijd. En soms blijft de oorzaak onbekend.

In Nederland heeft ongeveer 1 op de 10.000 volwassenen een groeihormoontekort. Mensen met groeihormoontekort kunnen last hebben van uiteenlopende klachten en symptomen die we puntsgewijs opnoemen.

Groeihormoontekort bij volwassenen
  • Symptomen en klachten die passen bij groeihormoontekort

    Beschrijving tonen
    • Vermoeidheid
    • Krachtsverlies
    • Afname van spiermassa
    • Afname van botdichtheid
    • Toename lichaamsvet, met name rond het middel
    • Stijging van de cholesterolspiegel
    • Ontregeling van de vochthuishouding
    • Verstoring van de stofwisseling in de hersenen
  • Deze symptomen kunnen zelf weer voor nieuwe klachten zorgen, die ook puntsgewijs worden weergeven.

    Beschrijving tonen
    • Vermindering van botdichtheid kan leiden tot osteoporose, ernstig botontkalking. Dit kan leiden tot het ‘spontaan’ breken van botten.
    • Een hoog cholesterolgehalte en buikvet vergroten het risico op hart- en vaatziekten.
    • Afname van spiermassa zorgt dat iemand zich slapper, sneller moe en onhandig voelt.
    • Een ontregelde vochthuishouding zorgt voor een dunne en kwetsbare huid en een wat ouder uiterlijk. Ook kan de patiënt last krijgen van dikke voeten en enkels.
    • Een verstoring van de stofwisseling in de hersenen leidt tot stemmingswisselingen, concentratie- en geheugenproblemen.

We willen extra stilstaan bij vermoeidheid. De vermoeidheid kan zo erg zijn dat hij continu aanhoudt. Alle activiteiten kosten veel meer energie en tijd dan normaal. Ook kan vermoeidheid concentratieproblemen veroorzaken. Wanneer een patiënt minder energie heeft en daarnaast last heeft van stemmingswisselingen kan het zo zijn dat hij of zij nergens zin meer in heeft. Dat vergroot de vermoeidheid ook weer. Zo is het mogelijk om in een vicieuze cirkel te belanden. Klachten worden steeds erger.

Groeihormoontekort bij volwassenen

Een groeihormoontekort kan uiteindelijk enorme impact hebben op het dagelijkse leven. Er zijn mensen die niet kunnen blijven werken of problemen krijgen op hun werk. Andere mensen zetten hun sociale leven op een laag pitje of merken dat hun relatie en seksleven onder druk komen te staan.

Veel mensen met hypofyseproblemen hebben minder zin in seks. Ook raken vrouwen met groeihormoontekort soms moeilijker zwanger omdat de aansturing van de eierstokken verstoord kan raken  door het groeihormoontekort.

Lastige diagnose

Veel van de problemen bij een groeihormoontekort zijn dus lastig te benoemen. Bovendien kan het moeilijk zijn om vast te stellen welke  klachten nu precies door groeihormoontekort worden veroorzaakt en welke  door iets anders.

Voor artsen is het daarom moeilijk om de diagnose groeihormoontekort te stellen. Gemiddeld lopen mensen vijf tot tien jaar met klachten rond - en soms nog veel langer - voordat wordt vastgesteld dat ze een groeihormoontekort hebben en een behandeling kan worden gestart.

Schaduw over het dagelijkse leven

Patiënten kunnen zich jarenlang onzeker voelen. Ze kunnen rondlopen met klachten zonder dat ze weten waar deze vandaan komen en wat eraan te doen is. Na verloop van tijd kunnen de klachten verergeren en een donkere schaduw werpen over het dagelijkse leven.

Het is belangrijk om bij ‘vage klachten’ naar de huisarts te gaan. Als deze vermoedt dat er sprake is van een ‘hormonale oorzaak’, kan hij de patiënt doorverwijzen naar een endocrinoloog. Een endocrinoloog is gespecialiseerd in de diagnostisering en behandeling van hormoonstoornissen.

Het is belangrijk om bij ‘vage klachten’ naar de huisarts te gaan.

Om een groeihormoontekort vast te stellen, moeten verschillende onderzoeken worden ondergaan. Een groeihormoontekort kan worden vastgesteld door de hoeveelheid van het hormoon ‘insuline-like growth factor 1’ (IGF-1) in het bloed te meten. Dat is een hormoon dat in de lever wordt gemaakt onder de invloed van groeihormoon. Om zeker te weten of er bij een laag IGF-1 gehalte sprake is van groeihormoontekort wordt ook een zogenaamde stimulatietest gedaan: een Insuline Tolerantie Test (ITT) of een GHRH-Arginine test.

Insuline Tolerantie Test

Bij een ITT wordt er insuline toegediend via een infuus. Insuline is een hormoon dat de hoeveelheid suiker in het bloed verlaagt en om die reden ook wordt gegeven aan mensen met suikerziekte (diabetes). Als de bloedsuikerspiegel laag is, reageert het lichaam daar normaal op door cortisol (stresshormoon) en groeihormoon aan te maken. Tijdens de test - die drie uur duurt - wordt op verschillende momenten bloed afgenomen om het hormoongehalte te bepalen.

GHRH-Arginine test

Ook bij een GHRH-Arginine test wordt er via een infuus GHRH en arginine toegediend. Het hormoon GHRH - voluit Growth Hormone Releasing Hormone - wordt in de hypothalamus geproduceerd en zet de hypofyse aan tot de aanmaak van groeihormoon. Arginine is een aminozuur dat ook de hypofyse stimuleert tot het maken van groeihormoon. Door deze combinatie zou het lichaam extra veel groeihormoon moeten aanmaken. Ook dat wordt tussentijds gemeten via bloedtests. De GHRH-Arginine test duurt ongeveer drie uur.

De uitslag van beide testen is na twee weken bij de behandelend specialist bekend. De specialist kan deze tijdens een vervolgafspraak bespreken.

 

Groeihormoontekort bij volwassenen

Behandeling met groeihormoon

Als blijkt dat er sprake is van een groeihormoontekort, kan in overleg met de arts worden gekozen voor een behandeling met groeihormoon. Het toegediende groeihormoon moet op dezelfde manier werken als het groeihormoon dat de hypofyse normaal aanmaakt. Om goed te kunnen werken, dient het elke dag onderhuids te worden geïnjecteerd. Daar verspreidt het zich en wordt het geleidelijk in de bloedbaan opgenomen. Zo komt het overal in het lichaam terecht waar het nodig is.

Een verpleegkundige leert de patiënt hoe hij zelf  elke dag  op een vast tijdstip - bij voorkeur ’s avonds - groeihormoon onderhuids kan injecteren. Op basis van het IGF-1 gehalte in het bloed, bepaalt de arts wat de geschikte hoeveelheid is.  De behandeling kan telkens een beetje worden aangepast afhankelijk van hoe het gaat.

Kwaliteit van leven

Wat iemand merkt van de behandeling en hoe sterk de kwaliteit van leven verbetert, verschilt per persoon. Een belangrijk effect van de behandeling met groeihormoon is de afname van vetweefsel, met name in de buik. Ook kan het zo zijn dat de spiermassa toeneemt, dat de bloeddruk en het cholesterolgehalte dalen en de botdichtheid toeneemt en de conditie en het concentratievermogen verbeteren. Veel mensen merken dat ze meer energie en levenslust krijgen.

Bronnen:

Pagina beoordelen Like Dislike